W dzisiejszym odcinku zabieramy Was do Wilamowic – miejsca, gdzie język wilamowski (wymysiöeryś) nie tylko przetrwał, ale dzięki tytanicznej pracy lokalnej społeczności budzi się do nowego życia.
Naszymi przewodnikami są dr Tymoteusz Król – etnolog, aktywista i rodzimy użytkownik wilamowskiego, który uczył się języka bezpośrednio od najstarszych mieszkańców, oraz Andrzej Żak – językoznawca z PAN, który bada wilamowski od strony strukturalnej i fonetycznej.
W rozmowie cofamy się do korzeni, by wyjaśnić, skąd ten tajemniczy język wziął się pod Bielskiem-Białą. Przyglądamy się też procesowi ożywiania mowy, która była skazana na zniknięcie.
Dyskutujemy o tym, jak nauka zderza się z polityką, analizujemy kulisy walki o status języka regionalnego i niedawne weto prezydenta. To opowieść o języku, który przetrwał mimo zakazów i braku woli politycznej.
W tym odcinku dowiecie się:
- Czym dokładnie jest język wilamowski – dlaczego mimo germańskiego pochodzenia tak mocno przesiąkł polską gramatyką i słownictwem?
- Na czym polega rewitalizacja języka w praktyce – jak uczy się młode pokolenie mowy, której przekaz międzypokoleniowy został brutalnie przerwany?
- Jak język z XIII wieku radzi sobie w dobie nowych techonologii i jak tworzy się w nim nowe słowa?
- Dlaczego wilamowski nie jest „zepsutym niemieckim” i jak nauka obala krzywdzące stereotypy o „mieszankach językowych”?
- Jak wygląda walka o prawny status języka regionalnego i dlaczego argumenty lingwistyczne przegrywają z decyzjami politycznymi?
Materiały i linki:
KURS WILAMOWSKIEGO: https://muzeum.wilamowice.pl/aktualnosc/4708-kurs-jezyka-wilamowskiego-line
O gościach:
Tymoteusz Król − adiunkt w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk oraz postdoc w Centrum Studiów Regionalnych Uniwersytetu Ostrawskiego. Socjolingwista, folklorysta i etnolog. Wilamowianin, aktywista na rzecz rewitalizacji języka wilamowskiego, badacz kultury Wilamowian i pogranicza śląsko-małopolskiego. Członek Stowarzyszenia „Wilamowianie” oraz Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Autor licznych artykułów i książek dotyczących Wilamowian. Współpracuje z Centrum Zaangażowanych Badań nad Ciągłością Kulturową Wydziału „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego.
Andrzej Żak − doktorant w Szkole Doktorskiej „Anthropos” IPAN, doktorat pisze w Instytucie Slawistyki PAN. Kieruje grantem NCN Preludium na temat korelatów akustycznych akcentu wyrazowego w języku kaszubskim. Interesuje się fonetyką, fonologią i językami mniejszościowymi.
—-
INTRO:
Simon Marx https://simonmarx.bandcamp.com/album/a-hollow-triangle-a-bar-with-teeth